شپږ میاشتنی رپورټ د ۲۰۱۶ له جولای تر ډسامبره له ۲۰۱۲ نه تر ۲۰۱۶ پورې د خبریالانو پر وړاندې د تا وتر یخوالو دارزونې
18 جنو, 2017

۲۰۱۶ کال د افغانسـتان د تاريـخ پـه اوږدو کـې د خبريالانـو او رسـنيو پـر وړانـدې خونـړی او مرګونـی کال شـمېرل کېـږي . پـه دې کال کـې ۱۳ تنـه خبريـالان ووژل شـول ، هغـه شـمېر چـې د افغانسـتان پـه تاريـخ کـې مخينـه نـه لـري . لـه دې سره سره چـې تهديدونـه د حکومتـي افـرادو پـه ګـډون د بېـا بېلـو ډلـو لخـوا رامنځتـه کېـږي ، خـو د خبريالانـو او رسـنيو پـر وړانـدې د طالبانـو دريـځ بدلېـدل د تهديدونـو د زياتـوالي او تاوتريخـوالي د مرګـوني کېـدا سـبب ګرځيـدلي .

خـو ۲۰۱۶ کال د خبريالانـو پـر وړانـدې د خونديتـوب لپـاره د يوشـمېر لاسـته راوړنـو کال هـم ګڼـل کېـږي . عمـده لاسـته راوړنـه د خبريالانـو او رسـنيو د خونديتـوب پـه برخـه کـې دحکومـت لخـوا د چلنـد لار تعقيبـول دي چـې د رسـنيو ماتـړو بنسـټونو د عدالـت غوښـتنې او پـر لـه پسـې غوښـتنوپه نتيجـه کـې تـر لاسـه شـوې . کـه دا چلنـد لار پـه ښـه شـکل تطبيـق شي ، کولـی شي د خبريالانـو پروړانـدې امنيتـي سـتونزې تـر يـوې انـدازې راکمـې کـړي .

دا د خونديتـوب کمېټـې اتـم شـپږ مياشـتنی ريپـوټ دی چـې د ۲۰۱۶ میـادي کال د دوهمـو شـپږ ومياشـتو پـه مـوده کـې یـې پـه درسـت هیـواد کـې د خبريالانـو د خونديتـوب حالـت ارزولـی دی .هغـه شـمېرې چـې پـه دې ريپـوټ کـې ځـای شـوي د کمېټـې د پالسـيو او چلنـد لار پـه نظـر کـې نيولـو سره چـې د خبريالانـو پـر وړانـدې د تاوتريخـوالي پـه برخـه کـې يـې لـري ، راټـول شـوي او پـه دې ريپـوټ کـې تـرې ګټـه اخيسـتل شـوې . دا پـه دې مانـا ده چـې کمېټـه د خبريالانـو پـر وړانـدې د تاوتريخـوالي د پېښـو پـه اړه ځانګـړی تعريـف لـري ، هغـه پېښـې چـې دليـل يـې د خبريالـۍ لـه کار سره تـړاو ونـه لـري ، د خبريالـۍ د کار پـر مهـال رامنځتـه شـوې نـه وي ، او يـا د خبريالـۍ د چـارو سره تـړاو ونـه لـري ، د کمېټـې لخـوا د خبريالانـو پـر وړانـدې د تاوتريخـوالي د قضيـې پـه توګـه نـه ثبتېـږي .

پـه دې ريپـوټ کـې کمېتـې پـه دې دليـل چـې د خبريالانـو پروړانـدې تاوتريخوالـی د رسـنيزوچارو د ازادۍ پـر وړانـدې د خنـډ يـو عامـل دی ، د تاوتريخـوالي شـمېره ، منابـع اوډولونـه د تېروپنځـو کلونـو لـه (۲۰۱۲ م څخـه د ۲۰۱۶ )تـر پايـه پـورې ارزولي او څېـړلي دي تـر څـو و کولـی شـو د رسـنيو او خبريالانـو پـر وړانـدې د تاوتريخـوالي د ماهيـت او کيفيـت د بدلـون او زياتـوالي يـو روڼ تصويـر وړانـدې کـړو . پـه دې برخـه کـې کمېټـې د تاوتريخـوالي بڼـې پـه څلـورو کټګوريـو (وژنـې ،ژوبلـه ، وهنـې او ګواښـونو) ويشـي او د تاوتريخـوالي عاملـن يـې هـم پـه څلـورو ډلـو (دولـت ناپېژانـده وسـله وال ، طالبـان او سـيمه ايـزو زور واکـو ) ويشـي دي . پـه دې ريپـوټ کـې د خبريالانـو پـر وړانـدې د تاوتريخوالـی هـر ډول او هـر عامـل ،د تېـرو څلـورو کلونـو پـه جريـان کـې تـر څېړنـې او ارزونـې لانـدې نيـول شـوي دي.

د رپوت لینک

کلیدي کلمې: